Banken te afhankelijk van overheidspapier, systeemrisico neemt toe

Sinds de financiële crisis van 1997-1998 geloven nog weinig mensen dat overheidsobligaties van EU-lidstaten risicoloze beleggingen zijn, die de overheid altijd netjes terugbetaalt. Het Griekse bankendrama in 2012 onderstreepte dit: door de herstructurering van het commerciële bankwezen kwam de betaling van de Griekse overheidsschuld in gevaar, waardoor Griekse en andere EU-banken eveneens in problemen kwamen met risico’s voor het hele systeem.

banking exposures EU source S&P

Met de invoering van het Single Resolution Mechanism van 2016 wil de EU de verstrengeling tussen banken en de lidstaten tegengaan. SRM moet zoveel mogelijk voorkomen dat nationale overheden uiteindelijk de redding (bail-out) van probleembanken betalen. De afhankelijkheid van banken van schuldpapier van de overheid blijft een onnodig groot systeemrisico. ECB-bestuurder en BuBa-baas Jens Weidmann waarschuwde hiervoor al in 2013.

Het aandeel staatsleningen in de beleggingsportefeuille van EU-banken is de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. S&P Global Ratings ziet dat deze banken “carry significant exposure to their domestic sovereigns”. De populariteit van staatsobligaties komt doordat zij geen of weinig onderpand vragen en er geen limiet is gesteld aan het gewicht van deze beleggingscategorie in de portefeuille van de bank. Overigens schuift de EU nog even het probleem voor zich uit, net nu Italiaanse banken een bail-out/bail-in nodig hebben.

Wat in het verleden langdurig is scheefgegroeid kan niet in een klap worden rechtgezet. De EU-lidstaten zijn nu eenmaal voor een deel op hun eigen banken aangewezen. En welke alternatieven hebben de banken voor hun funding? Bovendien kunnen de bankiers kwalijk hun staatsobligaties nu even in de verkoop doen. Maar de vicieuze cirkel zal een keer doorbroken moeten worden.

(3 juli 2016)