Voorbij de blockchain-hype

Het blockchain-model van Bitcoin zou een revolutie veroorzaken in de bancaire en financiële wereld. In de praktijk gaat het anders: met name grote financiële instellingen onderzoeken mogelijkheden om onder andere transacties, custody en pooling van effecten te stroomlijnen. Projecten waaraan nu wordt gewerkt lijken het meest op het in elkaar schuiven van bestaande databases met nieuwe afspraken over autorisaties van deelnemers en gebruikers, centraal beheer op verschillende niveaus en vastlegging van (digitale) paper trails van transacties.

In consortia als het Hyperledge Project en R3 Blockchain Consortium werken grote financiële instellingen samen om de mogelijkheden van de nieuwe technologie te onderzoeken en te testen. Het gaat om proof of concept, waarvoor in elk geval overeenstemming is vereist over gemeenschappelijke standaarden, juridische, wettelijke en toezichthoudende kaders en de kosten voor de bouw van een blockchain. Primair wordt gekeken naar clearing en settlement, custody en andere effectendienstverlening. Deze processen zijn relatief kostbaar en arbeidsintensief met betrekking tot beheer, controle, autorisatie, verificatie en meningsverschillen.

Juist hiervoor zbits 353x150ou één grootboek, zoals blockchain-fans hun technologie graag omschrijven, goede diensten kunnen bewijzen. Bitcoin werkt met een ledger, die ervoor zorgt dat alle transacties in decentrale knooppunten (nodes) worden bijgehouden, alsmede in de database(s) op één of meerdere hogere niveaus. Deelnemers kunnen de bitcoins kopen en zelf programmeren (minen) en aan de database toevoegen. De waarde van de bitcoin is dus in feite gebaseerd op de prijs van programmeertijd. Overigens bestaan er in onder andere China farms waar honderden servers 24/7 bitcoins maken.

Morgan Stanley Research – de bank is zelf lid van R3 – is de eerste om de blockchain-hype te dempen. Zij ziet nogal wat obstakels, aldus haar recente onderzoeksrapport naar blockchain-toepassingen. De vraag is bijvoorbeeld of veiligheid, snelheid, transparantie en efficiëntie meer toenemen met een blockchain toepassing dan met aanpassing van bestaande infrastructuur. Gezien de massaliteit van het financieel verkeer moet het systeem bruikbaar zijn voor grote groepen klanten. Veel banken doen dat bijvoorbeeld met een app op de mobiele telefoon, terwijl Bitcoin aan gebruikers vraagt om een nieuwe programmeertaal te leren. Hiervoor bieden bedrijven betaalde diensten aan beginnende gebruikers: dit is de food chain binnen de blockchain.

Onduidelijk is verder wie bepaalt welke mensen toegang krijgen. Komen er internationale standaarden en regels voor een uniek digitaal paspoort? Hoe wordt witwassen aangepakt? Er zijn geen garanties voor veiligheid (tegen hackers), betrouwbaarheid en stabiliteit in dit stadium. En moet er voor de blockchain weer een nieuw toezichtsysteem worden opgetuigd? Het is onwaarschijnlijk dat grote financiële instellingen de bestaande systemen zomaar overboord gooien. Er zullen wat nieuwe blokjes aan worden toegevoegd.

22 juni 2016